- Главная - Новое - Биография - Произведения - Статьи - Фотографии - Видео - Ссылки - Контакт -
- Интервью - Литовская литература - Карта сайта -


Юргис Кунчинас - стихи на белорусском языке


 

ЮРГІС КУНЧЫНАС

 

Паэт, перакладчык. Нарадзіўся ў 1947 годзе ў Алітусе. Вучыўся на філалагічным факультэце Вільнюскага дзяржаўнага універсітэта імя В. Капсукаса. Служыў у арміі на Беларусі. Працаваў у газетах, у Дырэкцыі выстаўкі дасягненняў народнай гаспадаркі Літвы.

Друкуецца з 1968 года. Аўтар зборнікаў вершаў: «Сцяжына праз лес» (1977), «Адтэрмінаваны верасень» (1984), «Ліпавы карагод» (1988).

 

 

Беларусь

 

Паміж Гродна і Гомелем шыр задуменная.

За акном, як туман над ільном, спіць яна...

Як жалеза, кавалі яе на каменні,

душылі, вешалі, звязвалі, прыніжалі здаўна.

 

ІІа калені стаўлялі. Паілі яо гарэлкай,

пад мокры бізун да пацехі клікалі злой.

Пагарджалі ёю, даніну грэблі

мёдам, воскам, драўнінай, смалой.

 

Са стогнам яна ўставала. I ўсё мацнела.

Перавязвала раны адбеленым палатном,

піла бярозавік у гаях сваіх белых,

як жывую ваду, каб свет убачыць вясной.

 

Яе акупіравалі. Ахрысцілі па-свойму

і рашылі пякельным агнём датла

ад Гродна да Гомеля знішчыць усё жывое,

да Оршы, Віцебска — зара крывава плыла.

 

Яна ўставала. Так устаюць з магілы.

Так падымаецца каліва стаптанай травы.

Так на яблыні абгарэлай, пахілай

між руін зелянее лісток жывы.

 

Начны цягнік ад Гродна да Гомеля.

За акном краіна прасторная — гэта яна.

О Беларусь! Бачу квецень саду рухомую,

бачу сілу, муку, цярпенне. Табе — вясна

 

за тваю мужнасць, за дом шчаслівы,

за сэрца пявучае і ў неадольнай жальбе.

За душу тваю простую і тужлівую

падымаецца гэты дзень за акном для цябе.

 

 

Уліс вяртаецца

 

Вось пярэдняя. Стыне яе прахалода.

Вось мой меч у куце іржавее.

Вецер. Святло ўспыхвае воддаль.

Вось ямбы мае, вось харэі.

 

Відаць, так спрадвек прыходзяць дахаты.

Вось зношаны мой чаравік запляснелы.

Вось гадзіннік з расколатым цыферблатам.

Вось гліна сцен, як слоў склады, абляцела.

 

Ні віна ў паграбах, ні ў каморах ежы.

Вось распята любоў нежывая на бруку.

Вось руды чамадан, што свет белы аб'ездзіў,

з далонню, што засталася на ручцы.

 

Вось мой парус, увесь цэлафанам акрыты,

цыраваны, адужаны настальгіяй.

Вось у светлай лужы дажджу мой адбітак,

у той год... Не, не помню, ў гады якія.

 

Няма электрычнасці, вада не капае з крана.

У цэментных шчылінах шэпт травы дзікай.

Тут усё маё да адной раны,

да заглушанага, даўно аціхлага крыку.

 

Вось двор скацінны — без свіней, без авечак.

Вось пялёсткі календара на брукаванцы.

Вось прозвішчы жывых і мёртвых памечаныя.

Чыясь паштоўка салодкая, віншавальная.

 

Бляшанкі падкідваю, брусы адпіхаю.

Лянівае неба падміргвае шэрым вокам.

Адны вароны новага караля вітаюць,

і падае пер'е на сцежку мокрую.

 

Словы — вось і ўсе падарункі мае вам.

Праплываюць побач пышныя лімузіны.

Сяджу пад асеннім дрэвам

з бутэлькай спажывецкага джыну.

 

Так сяджу да зімы без патрэбы.

Вось мае апошнія сані.

I — твор вечны — вяртанне

збываецца! Падае неба.

 

 

Абрыў

 

Шарэнга восеньскіх лясоў

на поўнач строіцца, спяшае...

Ідуць лісты без шчырых слоў.

Іх сцісласць, холаднасць пужае.

 

А там, адкуль яны прыйшлі,

ёсць лямпа, месца для начлегу,

і рэчы ёсць, што узнялі

культ адзіноты і культ снегу.

 

Здалёку ясна ўсё відаць:

дыван бруснічніку ірдзяны,

бяроза. I — рукой падаць —

з маю далонь абрыў пясчаны.

 

Свінцом там дыхае вада

мажная, цяжка-ледзяная...

Але не ў холадзе бяда —

ўва мне. Ўва мне, і толькі, знаю.

 

 

Ікебана *

 

Такое лета свет святкуе!

Не налюбуюся ніяк.

Нарваў квітучую, жывую

на лузе ікебану я.

 

Так хутка прыгажосць завяне.

Ды хараство, што мільгане,

жучком паўзці па ікебане

прымусіць неслуха мяне.

 

Як струыы, голыя пачуцці...

Аголены і слых і зрок.

Каб не яны — дык не адчуць мне

улетку жаўцізны мазок.

 

На ўзгорку вечара ірдзенне,

туман бялявы у яры.

Не безыменны звычны цень мой

у змрочным студзеньскім двары.

 

Якое лета! Несціханы

на лузе кветкавы прыбой.

Хай ты і звянеш, ікебана,—

не налюбуюся табой.

 

____________________

* I к е б а н а — адмыслова складзены букет (з япон.).

 

 

Зіма вагабунда *

 

Апошпяга грому расстайны гуд

пахмурнае неба глытае.

Цябе, здарожаны вагабунд,

зімы сіні прывід вітае.

 

Прынаджвае мяккім футрам імжы,

пярынай срэбнай сумёту.

На гэтай цёплай, утульнай мяжы

спіць вагабунд бесклапотна.

 

I сніцца яму Венецыя ўся,

трапічны лес непраходны.

Плыве па небе рыбы касяк,

як зоры ў вячэрнім стагоддзі.

 

Ляціш няспынна ты, свет стары,

заснежаны з таго боку,

адкуль прыносяць цяпло вятры,

дзе неба такое высокае!

 

__________

* Вагабундысярэдневяковыя бадзягі, хадзілі па дарогах Еўропы,

складалі вершы і песні (аўтар).

 

 

Крэйдавы круг

 

У крэйдавым крузе згушчаецца змрок.

Па крузе у вечнасць прыспешваю крок

з адным спадзяваннем: ізноў паўтарыцца,

калі саступлю з яго белай рыскі.

 

Надзея нібыта падкідвае ўгору

(паменшыўся круг да плоскага ўзору)

над пылам будзённасці, над сасняком,

над гэтым спрадвечным — як жыць? — рамяством.

 

Крышталі паэзіі злізвае быт.

Надзею сляпыя дзяўбуць галубы.

А зоры, што ў крэйдавым крузе звінелі,

ад нецярплівасці зледзянелі.

 

Ці можаш ты, кругам абведзены крэйдавым,

вырвацца з тонкага невада? —

яшчэ чалавек з душою паўбога,

вартаўнік п'едэстала пустога.

 

 

O крэйда! У цемры твая палоска —

струмень святла пад нагою коўзкі.

Штодзённы цыркраўнавагі не траціць

між светам прыдуманым і сапраўдным.

 

 

Лёс

 

Мне лёс паціскае руку, як брату,

крапівой квітучай махае,

падобны да раненага Сакрата,

у акне трывожна мільгае.

 

Выбіраюць з цела лёсу жанчыны

асколкі, шыпы, іголкі,

і ён, ачунялы, на новых сцяжынах

махае рукамі, ды й толькі.

 

Ідзе праз задуху быту, праз сімвалы,

праз могілкі, жытняе поле,

з кішэнямі вывернутымі, пустымі,

вясёлы, акрылены воляй,

 

вярхом на плыце ракой праплывае,

начуе ў лесе халодным,

а душа шырокая у ім схавана,

як казюрка ў дзіцячай далоні.

 

Лёс няхай сабе плаціць даніну

блізкім сябрам, жанчынам,

сам грэецца хай на печы няпаленай,

бо багацця не ўхвальвае.

 

Ён не выгаданы, не адгаданы.

Сам бярэш яго і выхоўваеш.

Дбаеш аб ім, як прадмет, кідаеш

і ад самога сябе ахоўваеш.

 

 

* * *

 

п.л.

Раздвоіліся мы. За кожнай маёй міляй

чуваць твае гаркотныя усхліпы...

Я кветкі нерасцвілыя пакінуў,

і падарожны пыл мяне засыпаў.

 

Але грамы саб'юць з нас арэолы.

Мы з кветак лугавых вянкі саўём на голаў.

I дзве душы, што грэліся натхненнем,

заручыць Ніка, хоць і са спазненнем.

 

Раздвоіліся мы. Ты засталася

з чырвоным макам — вогнішчам адвечным.

Ты ад слядоў маіх не адраклася:

паловай хлеба дзелішся штовечар.

 

I свята верыш: прыйдзош на світанні,

а хлеба, дзе паклала, не застанеш.

Але на лузе знойдзеш некранутай

расу начлегу чыстую, як смутак.

 

Раздвоіліся мы. Ты назіраеш,

як далячынь маланак точыць стрэлы.

На грані буры і спакою ззяе

мой твар — далёкі месяц белы.

 

 

Можа

 

Самалёт сядае. Чайка з мора —

з цёмнай зыбкі у блакіт імчыць.

Па пясках ідзе ён з ёю поруч.

Вельмі рана. Позна, можа быць.

 

Ім каханне сашчапіла рукі.

Ззяе холад вадзяной лускі.

Бліскавіцынібы стрэлы з лука.

Сыпкія струменяцца пяскі.

 

Берагам ідуць яны павольна.

Грэе палкая размова воч.

Угары ляскоча гром няўмольна.

Вецер, дождж, пясок наўсцяж, наўзбоч.

 

Самалёт сядае. Меціць чайка

крыламі ўгары зігзаг грамоў.

Двое па пяску ў жыццё спяшаюць.

Можа, рана. Вельмі позна мо.

 

 

Паўтарэнне паэзіі

 

Паэзія паўтараецца, як лісце дрэў,

як адзінага сэрца чатыры пары.

Ледзь сысці з карабля старога паспеў

і на беразе час сустракаеш стары.

 

I разам з паэтамі п'еш старое віно.

У Лету старую закідваеш нерат дзіравы.

Зла і Дабра барацьба старая даўно.

Старое мастацтва, нашы адкрыцці, слава.

 

Але чаму ж кожны свяшчэнны раз

нявінна і соладка трапечацца сэрца,

калі натхнення апякаючы бляск

у куточак яго аддалены самы праб'ецца?

 

Паэзія... Лісце зазелянелае зноў.

Заўсёды новыя чатыры пары года.

Тым самым кругам цячэ наша кроў.

I старыя сцежкі скрыжоўваюцца заўсёды.

 

 

3 літоўскай. Пераклала Людміла Пятруль



Юргис Кунчинас - роман Тула /Туула/
Познакомьтесь с главами из романа "Тула"


Юргіс Кунчынас - Беларусь - Уліс вяртаецца - Ліпавы карагод - Людміла Пятруль - ад Гродна да Гомеля - Ікебана - Сцяжына праз лес - Зіма вагабунда - Крэйдавы круг

- Главная - Новое - Биография - Произведения - Статьи - Фотографии - Видео - Ссылки - Контакт -
- Интервью - Литовская литература - Карта сайта -


Rambler's Top100 KMindex
ад Гродна да Гомеля - белорусские стихи - Людмила Пятруль - белорусская - Зіма вагабунда - белорусский язык - Крэйдавы круг - по белорусски - Юргіс Кунчынас